NHẬN ĐỊNH VỀ PHÁP LỆNH TÔN GIÁO CỦA CSVN

greenspun.com : LUSENET : Vietnamese American Society : One Thread

Duyên-Lãng, Hà Tiến Nhất

Có câu chuyện như thế này. Ông A, một tín hữu công giáo có bà mẹ già còn ở Việt-Nam. Bà cụ đã ở vào tuổi gần đất xa trời, nên ông A thường hay về VN thăm mẹ. Sau ngày 15-11-2004, ông được tin mẹ đau nặng phải vào nhà thương và đang hấp hối. Ông tức tốc trở về để lo việc báo hiếu. Về phần hồn, ông cho người tới xin cha xứ đến bệnh viện để giải quyết việc phần riêng cho mẹ. Ông đợi hoài ngày nọ qua ngày kia mà không thấy cha xứ đến. Cuối cùng mẹ ông qua đời không được gặp linh mục. Đó là một điều bất hạnh cho một người công giáo. Ông A lo chôn cất mẹ xong, trở về Mỹ trong nỗi nhớ thương mẹ và oán trách ông cha xứ.

Xin đừng ngạc nhiên. Đó chỉ là một câu chuyện giả tưởng, vì sự việc chưa xẩy ra. Tuy nhiên người viết khẳng định câu chuyện trên đây chắc chắn sẽ trở thành hiện thực sau ngày 15-11-2004 là ngày tập đoàn cầm quyền Hanoi áp dụng Pháp Lệnh về Tôn Giáo. Tội nghiệp cho ông cha xứ bị trách oan. Ông không kịp làm tròn trách nhiệm vì còn phải xin phép đi thăm bệnh nhân và phải đợi giấy phép của ủy ban. Những đơn khiếu nại về nhà cửa, đất đai v.v. người dân dài cổ chờ hàng chục năm, có khi suốt cuộc đời, quan cán bộ vẫn chưa ngó ngàng tới, huống chi việc ông cha xứ xin đi lo chuyện linh hồn cho người sắp chết đối với một kẻ vô thần thì có gì phải gấp gáp. Hiện nay nhiệm vụ này của linh mục không bị cấm cản. Nhưng chắc chắn từ sau ngày 15-11 tới đây, theo điều 11 khoản 2 của Pháp Lệnh , lễ nghi tôn giáo ngoài cơ sở tôn giáo như tại nhà thương chẳng hạn phải được ủy ban nhân dân cấp huyện cho phép mới được làm. Ông A trước đây vẫn thường huyênh hoang nói rằng VN đã cởi mở lắm rồi, việc giữ đạo đã thỏai mái lắm rồi. Nay ông mới thấy rằng thì ra mình bị bé cái lầm.

Thực ra hiện nay tại Việt-Nam, cuộc sống không hề cởi mở, việc giữ đạo chẳng thoải mái hơn. Cái gọi là Pháp Lệnh về Tôn Giáo là câu trả lời hùng biện cho điều người viết vừa khẳng định. Trong xã hội rừng rú VN hiện nay, các tôn giáo đều sống như trong một cái lồng kín. Nếu trước đây các giáo hội còn hưởng được chút không khí nào để thở, thì nay với Pháp Lệnh mới này, mọi kẽ hở đã bị bít kín, và đời sống tôn giáo hoàn toàn ngộp thở.

Pháp Lệnh này thực chất là cái gì. Câu trả lời đúng nhất nó là phát ơn huệ cuối cùng dành cho một tử tội phải thọ án. Xưa nay, CS đàn áp các tôn giáo bằng sắc lệnh, nghị định, nghị quyết v.v., nhưng nay biện pháp đã được nâng cấp, nghĩa là bằng một đạo luật hẳn hoi. Dự thảo bản Pháp Lệnh này đã được CS quảng bá rộng rãi và kêu gọi các giáo hội đóng góp ý kiến. Nó đã được sửa đổi đến 20 lần. Bản chính thức được ủy ban thường vụ quốc hội bù nhìn thông qua ngày 18-6 vừa qua là bản thứ 21. Với hành động khua chuông gõ mõ trên, nhiều người cứ mơ tưởng rằng CS đã đổi mới. Nhưng rõ ràng là chúng đã đánh lừa dư luận và làm ra trò cười trái núi đẻ con chuột, nhưng lại là chuột chết.

Nhìn tổng quát, Pháp Lệnh Tôn Giáo là một tổng hợp những biện pháp đàn áp được pháp chế hóa thành một đạo luật thể hiện triệt để cái được gọi là cơ chế XIN-CHO của chế độ. Nó gồm 6 chương, 41 điều. Ngoài điều 1 nhắc lại điều 70 của Hiến Pháp hiện hành của VC, qui định quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, và 4 điều cuối cùng qui định các thể thức thi hành Pháp Lệnh , 36 điều còn lại thực chất là một màn thiên la địa võng trói buộc các tôn giáo không còn một lối thoát.

Khởi đầu bản Pháp Lệnh là một lô định nghĩa các từ ngữ chuyên môn về tôn giáo được dùng trong văn bản. Chẳng hạn như phải hiểu thế nào là tín đồ, là nhà tu hành, là cơ sở tôn giáo, là tổ chức tôn giáo, là hoạt động tín ngưỡng, vân vân và vân vân. Một điều kiện tuyệt đối xuất hiện trên hầu khắp bản Pháp Lệnh áp dụng cho tất cả mọi cá nhân, mọi tổ chức, mọi hội đoàn, mọi sinh hoạt thuộc về tôn giáo là điều kiện "hợp pháp". Cái gì cũng phải hợp pháp. Chữ hợp pháp ở đây có nghĩa là phải xin phép và được cấp giấy phép, phải hoạt động đúng chức năng và trong khuôn khổ đã được qui định.

Ngoài ra còn có 3 điểm người viết cần lưu ý bạn đọc trong các nội dung của Pháp Lệnh .

* Một là về ý nghĩa của cụm từ "Được Nhà Nước Công nhận". * Hai là Mặt Trận Tổ Quốc chính thức trở thành công an. * Và ba là ý nghĩa của một vài từ ngữ hay lối nói cố ý mơ hồ trong văn bản.

Về điểm một, lấy thí dụ Giáo Hội Phật Giáo Hòa Hảo chẳng hạn. Khi cụ Lê Quang Liêm lãnh đạo Giáo Hội thì nhà nước chẳng những không công nhận, mà còn đàn áp triệt để. Nhưng khi cụ Liêm bị quản chế, Giáo Hội lọt vào tay tên cán bộ Mười Tôn thì được công nhận dễ dàng. Như vậy GH Phật Giáo Hòa Hảo được công nhận không phải vì tự thân Giáo Hội là một tổ chức tôn giáo, mà là vì yếu tố thân chính quyền của người lãnh đạo là một cán bộ CS. Giáo Hội Phật Giáo VN Thống Nhất, hay Hội Thánh Tin Lành Mennonite đều ở vào tình trạng tương tự. Các giáo hội này không được công nhận, trái lại còn bị đàn áp dã man, chỉ vì người lãnh đạo không chịu cúi đầu chui vào tổ chức quốc doanh tay sai của CS. Như vậy cụm từ "được nhà nước công nhận" phải được hiểu là chịu làm quốc doanh tay sai cho chế độ.

Thứ hai là Mặt Trận Tổ Quốc chính thức trở thành công an mật vụ. Huỳnh Công Minh, một linh mục công giáo quốc doanh tự xác nhận là cán bộ CS. Ông viết trên tờ Công Giáo Và Dân Tộc: "Chúng tôi xác nhận không phải theo đuôi cách mạng, mà là cách mạng, là cán bộ" . Chữ chúng tôi ông Minh nói chỉ những người công giáo nằm trong ủy ban đoàn kết công giáo, một thành viên của Mặt Trận Tổ Quốc của CS. Họ là những cán bộ tôn giáo vận, ăn lương và làm việc cho đảng. Nay với điều 7 của Pháp Lệnh , những người này đã được nâng cấp thành công an tôn giáo. Nhiệm vụ mới của họ theo khoản 1d) của điều 7 là giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo. Nhiệm vụ được trao xác nhận tư cách mật vụ của họ, vì chỉ có công an mật vụ mới có nhiệm vụ dò la tin tức và tố cáo người khác mà thôi.

Điểm thứ ba là lưu ý mọi người về một số chữ hay cụm từ dùng trong bản Pháp Lệnh . Người viết thực ra không có thẩm quyền giải thích từ ngữ trong một bản văn lập pháp. Nhưng là người đã có chút hiểu biết và kinh qua những trò ma bùn của CS, nên chỉ là nói lên kinh nghiệm của bản thân hầu giúp người đọc bản Pháp Lệnh này dễ thấu triệt ý nghĩa trong bản văn. Hãy coi chừng những chữ như : "đăng ký", "theo qui định của pháp luật", "cơ quan nhà nước có thẩm quyền". Chữ "đăng ký" ở đây không có nghĩa đơn giản là ghi tên, mà là làm đơn xin phép.

Còn cụm từ "theo qui định của pháp luật" thì thật là mơ hồ. Trong chế độ gọi là xã hội chủ nghĩa Việt-Nam, như chúng ta biết, có rất nhiều mặt, nhiều phạm vi, nhiều khía cạnh của đời sống xã hội không hề có luật pháp nào để ý tới. Những chỗ trống pháp luật đó áp dụng luật pháp nào nếu có vi phạm, hay là lại áp dụng luật rừng?

Sau hết, cụm từ "cơ quan nhà nước có thẩm quyền" là cơ quan nào ? Có nên nói huỵch toẹt ra là công an có phải dễ hiểu hơn không? Nhưng nói thế xem ra rừng rú qúa nên mới phải né đi cho đỡ ngượng miệng. Tóm tắt về chữ nghĩa VC dùng ở đây, xin mọi người đừng để mắc lừa như kiểu sĩ quan cấp úy đi học tập mang theo đồ ăn 10 ngày. Bọn CS chóp bu chữ nghĩa ít, nhưng tỏ ra lão luyện trong nghề chơi chữ. Xin đừng để mắc lừa chúng. Thê thảm lắm đấy.

Xét về tính cách quan trọng của sự việc thì những qui định liên quan đến các chức sắc và các hội đoàn tôn giáo là những vấn đề trọng tâm của Pháp Lệnh .



-- Nong bi dai' (sale@tintucvietnam.com), September 19, 2004

Answers

Response to NHẬN ĐỊNH VỀ PHÃ�P LỆNH TÔN GIÃ�O CỦA CSVN

Về chức sắc các tôn giáo

Lấy thí dụ một linh mục công giáo. Con đường ông đi từ khi còn là một thanh niên ngoài đời đến khi trở thành một ông cha xứ là một chặng đường độc đạo qua không biết bao nhiêu trạm gác. Muốn vào chủng viện, trước hết người thanh niên, theo khoản 2 điều 21, phải qua cửa ải ủy ban xã. Để được ông xã ủy chấp nhận cho đi tu, ngoài điều kiện ngặt nghèo về lý lịch, có ai chắc chắn rằng chàng trai trẻ thoát được nạn "thủ tục đầu tiên" thường thấy ở Việt-Nam? Bước lên được chức linh mục, người chủng sinh theo điều 22 khoản 4 phải thông qua cơ quan quản lý có thẩm quyền. Pháp Lệnh không nói rõ là cơ quan nào, nhưng ai cũng hiểu là công an. Khi một linh mục được thuyên chuyển đến hoặc đi khỏi một nhiệm sở phải được chấp thuận của ủy ban Huyện nơi đến cũng như đi. Chỉ cần ông huyện ủy gật đầu, giấy tờ bài sai của giám mục bề trên hoàn toàn trở thành vô gía trị.

Chưa hết, chuyện vẫn còn dài, nhưng lại là chuyện tréo cẳng ngỗng. Điều 21 viết: "Người đi tu phải trên cơ sở tự nguyện , không ai được ép buộc hoặc cản trở" . Thế nhưng trước đây và chắc chắn cả sau này nữa, kẻ cản trở là ai nếu không phải là chính CS. Một thí dụ điển hình là trường hợp thanh niên Nguyễn Vũ Việt. Anh Việt bị VC cấm đi tu và làm áp lực buộc giám mục Trần Đình Tứ không được nhận Việt vào chủng viện, mặc dầu anh có chí hướng đi tu và hội đủ mọi điều kiện theo giáo luật. Lý do cấm chỉ vì anh là cháu linh mục Nguyễn Văn Lý. Khi CS không chấp nhận một ứng sinh đi tu thì chúng có cả ngàn lẻ một lý do để từ chối. Mới ở cửa ải làng xã thôi, một ông xã ủy đã có thể nắm tương lai vận mệnh của một con người. Nếu may mắn người thanh niên qua được cửa ải xã ấp, thời gian hoc tại chủng viện mới thật là trần ai cho một người có lý tưởng tu trì. Ở chủng viện, chủng sinh bắt buộc phải theo giáo trình của nhà nước. Khoản 2 điều 24 ghi rõ hai môn học bắt buộc là lịch sử Việt-Nam và triết học. Học lịch sử VN tức học lịch sử đảng CSVN, và học triết chủ yếu là lý thuyết Marxit. Hai môn học này do cán bộ CS dậy và là những môn chính với hệ số cao. Làm thế nào để đạt được điểm đậu trong các kỳ thi sát hạch? Nếu làm theo tiếng nói lương tâm thì còn Chúa nhưng mất đảng, nghĩa là rớt chắc. Còn nếu tạm gác lương tâm qua một bên thì được đảng, tức sẽ đậu, nhưng không khỏi mất Chúa. Khổ cho một lương tâm chính trực là phải được đảng thì mới được bước lên bàn thánh Chúa. Như thế có phải là điều nghịch lý lắm không?

Sau khi người chủng sinh đã trở thành linh mục, Pháp Lệnh dành cho nhà nước quyền hành tuyệt đối trong việc duy trì chức vụ hay truất phế ông. Khoản 2 điều 13, khoản 4 điều 22, và và điều 23 qui định khi một người được phong chức, bổ nhiệm hay bị bãi chức đều phải được sự chấp thuận của nhà nước. Nếu vị chức sắc vi phạm luật về tôn giáo (ý nói Pháp Lệnh ), bị xử lý về hình sự hoặc ngay cả khi chỉ bị phạt vi phạm hành chánh rồi bị thuyên chuyển đến một nhiệm sở mới, cũng phải được ủy ban nhân dân cấp tỉnh cho phép mới được thi hành nhiệm vụ. Như vậy khi nhà nước muốn treo chén một linh mục thì chỉ cần không cho phép là xong, đâu cần gì đến quyền hành giám mục. Trường hợp khi Giám mục muốn bãi chức một linh mục vì phạm giáo luật, theo điều 22 khoản 4, cũng phải được được sự chấp thuận của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền. Điều này có nghĩa là việc bãi chức một linh mục khi phạm giáo luật không còn là quyền của vị giám mục bề trên nữa, mà hoàn toàn là thẩm quyền của nhà nước. Điều luật này có dụng ý che chở cho những chức sắc quốc doanh làm bậy. Trường hợp linh mục quốc doanh Phan khắc Từ là một điển hình. Ông này ngang nhiên có vợ con, nhưng giáo phận Saigon qua bao nhiêu trào lãnh đạo cũng chịu bó tay đới với ngài quốc doanh gộc này.

Tóm lại là các chức sắc tôn giáo tuy làm việc cho giáo hội, nhưng đều do nhà nước toàn quyền quản lý. Định mệnh của mỗi người không tùy thuộc vào tiêu chuẩn đạo đức hay lòng nhiệt thành với sứ mệnh, mà vào sự tùng phục nhà nước CS của từng người. Định mệnh này vẫn theo khoản 4 điều 22, được xác nhận bằng một tờ giấy phép hành nghề (License) sau khi đăng ký với cơ quan nhà nước. Thượng tọa, hiền tài, hay linh mục gì cũng vậy đối với CS đó là một nghề giống như nghề chạy taxi, nghề đạp xích lô, nghề bán hàng rong v.v. Nghề nào cũng phải đăng ký để có license. Thời Pháp thuộc Đỗ Mười đi thiến heo không cần license, nhưng thời cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt- Nam, độc lập tự do hạnh phúc, giám mục, linh mục, thượng tọa, đại đức muốn hành nghề buộc phải có lisence.



-- Nong bi dai' (vietnamcongsans@yahoo.com), September 19, 2004.


Response to NHẬN ĐỊNH VỀ PHÃ�P LỆNH TÔN GIÃ�O CỦA CSVN

Về các đoàn thể tôn giáo.

Những qui định về vấn đề thành lập và điều hành các hoạt động của các tổ chức, hội đoàn, đoàn thể tôn giáo, các dòng tu, tu viện, trường đào tạo, các đại hội, hội nghị tôn giáo v.v. đều là những biện pháp đã áp dụng từ khi CS lên nắm quyền, nay được định chế hóa. Nói chung bất cứ tổ chức hay hoạt động nào cũng đều phải xin phép và chịu sự kiểm soát của nhà nước về mọi mặt: thành lập, giải tán, nhân sự, tài sản, sinh hoạt v.v.

Tài sản của các giáo hội bị kiểm soát rất gắt gao, mặc dầu điều 26 Pháp Lệnh viết: "Tài sản hợp pháp thuộc cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo được pháp luật bảo hộ, nghiêm cấm việc xâm phạm tài sản đó" . Đây có lẽ là vấn đề gai góc đối với CS, vì hầu hết tài sản của các giáo hội bị CS cướp đoạt bây giờ phải giải quyết sao đây với điều luật này. Ai tin rằng CS sẽ nghiêm chỉnh tuân hành luật pháp chúng viết ra? Riêng với Giáo Hội CG, đất đai thuộc nhà chung Hanoi, dòng Thiên An Huế, thánh địa LaVang Quảng Trị v.v. được CS không tiếp tục xâm phạm nữa đã là may lắm rồi.

Một điều khoản quan trọng về tài sản mà chức sắc các tôn giáo không thể không lưu tâm. Khoản 1 điều 28 viết: "Cơ sở tín ngưỡng, tổ chức tôn giáo được tổ chức quyên góp, nhận tài sản hiến tặng, cho trên cơ sở tự nguyện của tổ chức, cá nhân trong nước và tổ chức, cá nhân ngoài nước theo qui định của pháp luật" . Điều khoản này ngụ ý cho phép CS kiểm soát tài chánh của từng nhà chùa, từng giáo xứ v.v. Cụm từ "Theo qui định của pháp luật" riêng trong điều khoản này có nghĩa là phải trình báo số tiền quyên được, và tiêu xài như thế nào cũng phải báo cáo. Những chuyến ra ngoài quyên góp rầm rộ của các giám mục, linh mục rồi đây sẽ phải nằm trong sự kiểm soát và giám sát của CS theo điều khoản này.

Trong toàn bản Pháp Lệnh chỉ có duy nhất một điều CS tỏ ra còn đôi chút nhân đạo, nhưng lại vẫn lòi cái đuôi con chồn đỏ. Đó là điều 33 khoản 1. Khoản này cho phép và còn khuyến khích các tổ chức tôn giáo làm việc từ thiện như nuôi dậy trẻ em nghèo, tàn tật, lo cho người cùi, bệnh tâm thần, bệnh AID v.v. Rõ ràng chỉ những thứ không ăn được CS mới chịu nhả ra và đẩy cho người khác. Dù sao cũng xin đừng vội mừng. Các tổ chức tôn giáo làm việc từ thiện không có tiền nên phải quyên góp từ những nhà hảo tâm. Mà phàm là quyên góp thì CS đã có điều 28 ở trên chặn họng rồị

Nhận xét về mọi khía cạnh, Pháp Lệnh hiển nhiên là một biện pháp đàn áp triệt để nhất. Vậy câu hỏi đặt ra là tại sao CS lại ban hành Pháp Lệnh trong lúc này? Có hai câu trả lời. Thứ nhất, đó chính là phản ứng tự nhiên của một chế độ độc tài đang suy thoái. Và thứ hai, thật là điều nghịch lý, có thể theo cách suy nghĩ của những đầu óc Marxit đặc sệt, đó là cách thế làm tăng uy tín của một nhà nước đang học đòi theo chế độ dân chủ pháp trị. Thật vậy, có một trở ngại lớn cho Hanoi là chuyện đàn áp ngày nay không thể thi hành bừa bãi vô luật lệ như trước được nữa. Lý do là vì tình thế đã thay đổi. Hanoi hiện nay là một chế độ cô độc, vô số kẻ thù mà rất ít bạn bè. Đất nước đứng tụt hậu ở cuối sổ trong các quốc gia kém phát triển. Muốn vươn lên phải phá cái hàng rào tự cô độc để làm ăn giao thiệp với bên ngoài. Điều kiện tiên quyết để có uy tín với thế giới là một chế độ xã hội dân chủ ổn định, nghĩa là chuyện gì cũng phải xử lý bằng luật pháp. Nhằm giải tỏa tình trạng bị thế giới tố cáo và lên án vì những đàn áp bừa bãi bằng luật rừng các đòi hỏi về tự do tôn giáo, CS Hanoi mới phải đi đến quyết định ban hành Pháp Lệnh nói trên.

Chúng cho đó là thể hiện dân chủ pháp trị. Nhưng tại sao lại chỉ Pháp Lệnh về tôn giáo, mà không Pháp Lệnh về những mặt cần đến Pháp Lệnh hơn, như về tham nhũng, về buôn lậu, về đĩ điếm v.v. Điều này giải thích chế độ này là một chế độ tham nhũng thối nát. Buôn lậu và đĩ điếm không là đồng chí thì cũng là bà con trong nhà cả. Chỉ có các tôn giáo mới là kẻ thù cần tiêu diệt mà thôi. Trò bịp rẻ tiền này không che mắt nổi ai. Những điều khoản trong Pháp Lệnh đúng là những sợi giây thòng lọng tròng vào cổ các tôn giáo. Nó qui định khắt khe về mọi mặt sinh hoạt của đời sống tôn giáo. Nói chung nó thể hiện triệt để chính sách XIN-CHO cố hữu của chế độ. Mọi quyền tự do trở thành ơn huệ do CS ban phát, và dĩ nhiên chúng chỉ ban phát cho những ai cúi đầu thần phục chúng. Mọi người đều nhìn nhận rằng với Pháp Lệnh này, việc đàn áp các tôn giáo sẽ tiến thêm một bước dài, và càng ngày sẽ càng khốc liệt hơn. Sự khác biệt so với trước đây là việc đàn áp từ nay đã được định chế hóa để khỏi sợ bị mang tiếng là xài luật rừng. Công an chỉ việc căn cứ vào Pháp Lệnh để tùy trường hợp qui định tội danh và áp dụng biện pháp trừng phạt thích hợp.

Có những người lập luận rằng ở các nước độc tài, sự cởi trói về dân chủ sẽ tiến cùng chiều và tỷ lệ thuận với việc phát triển kinh tế. Tại Việt-Nam, hạ tầng cơ sở xã hội, tức đại đa số tầng lớp bình dân lao động, chưa hẳn đã thực sự có tiến bộ về kinh tế. Nhưng có thể khẳng định là trên thượng tầng kiến trúc của chế độ, tức là tầng lớp cán bộ lãnh đạo đảng, sự phát triển lối sống hưởng thụ xa hoa đã vượt lên ngang tầm những nhà đại tư bản trên thế giới. Theo lập luận trên thì tầng lớp lãnh đạo đảng tất phải có tiến bộ về ý thức dân chủ để lo cải thiện chế độ về mặt này. Thế nhưng qua cái gọi là Pháp Lệnh tôn giáo, tự do và dân chủ không những không cải thiện, mà càng ngày càng thấy có khuynh hướng thụt lùi. Sự thể chứng minh cho thấy CS luôn luôn là phản tiến bộ, là lực cản sự tiến hóa của Dân Tộc. Độc tài và đàn áp là bản chất của CS. Bản chất đó không thể thay đổi được.

Nếu các giáo hội ở trong nước không nắm lấy khẩu hiệu của Lm Nguyễn Văn Lý "Tự Do Tôn Giáo Hay Là Chết" mà hành động, thì chắc chắn tôn giáo sẽ dần dần chết hoặc biến thái thành những công cụ tập thể cho cường quyền mà thôi. Kết qủa như Lm Chân Tín lo ngại cho giáo hội của ngài là: "Nếu Giáo Hội bị mất bản chất thì sự tồn tại và tự do của Giáo Hội còn ích lợi gì ?"

Riêng với chúng ta, những tín đồ các tôn giáo Việt-Nam tỵ nạn, người viết xin mượn lời của Torence, một nhà soạn kịch cổ La Mã, để nói với quí vị: khi chúng ta không thể hành động như chúng ta muốn, thì chúng ta phải làm như chúng ta có thể làm (When we can not act as we wish, we must act as we can). Chúng ta không thể ngồi yên bất động trong tình trạng này, vì bất động tức là tự diệt.



-- Nong Duc Manh (vietnamcongsans@yahoo.com), September 19, 2004.


Moderation questions? read the FAQ