Huyền thoại Hồ Chí Minh

greenspun.com : LUSENET : Vietnamese American Society : One Thread

Huyền thoại Hồ Ch Minh Lữ Phương

Hồ Ch Minh l một nhn vật quan trọng trong phong tro cộng sản quốc tế v giải phng dn tộc thuộc thế kỷ 20. Ong đ lập ra Đảng cộng sản Việt Nam, tổ chức cuộc chiến đấu bền bỉ chống lại cc thế lực thực dn hiện đại, đ hon thnh độc lập thống nhất, tạo cơ sở quyền lực để thiết lập chế độ gọi l chủ nghĩa x hội hiện thực ở Việt Nam. Đ c kh nhiều kiến nhận định, đnh gi sự nghiệp của ng theo nhiều quan điểm khc nhau trn thế giới. Nhưng ở Việt Nam, trong chế độ cộng sản, từ một nhn vật lịch sử ng đ trở thnh một nhn vật huyền thoại c tc dụng huyễn hoặc rất đặc biệt.

Theo những người nghin cứu vềViệt Nam, hiện tượng ny c ba nguồn gốc: 1) tự ng cố tạo ra để li ko quần chng, 2) Đảng cộng sản đ dầy cng lm cho ng thnh một biểu tượng thờ phụng của chế độ, 3) người Việt Nam hy vọng vo ng như một ngưới cứu độ, gip họ thực hiện được những mong mỏi nghn đời của đất nước v bản thn.

Nếu huyền thoại Hồ Ch Minh đ cho Đảng cộng sản uy tn hầu như quyết định để chiến thắng trong chiến tranh, th do những thất bại của Đảng cộng sản trong xy dựng ho bnh m huyền thoại Hồ Ch Minh từ từ rạn vỡ trong nhn dn v cả trong Đảng. Một ci nhn cng bằng l một ci nhn hiện thực về nhn vật lịch sử ny.

VẼ RỒNG THẤY ĐẦU KHNG THẤY ĐUI Do phải giữ kn tung tch trong hoạt động b mật, l lịch của Hồ Ch Minh cũng l một b mật. Sau cch mạng 1945, nhiều người cn chưa biết ng l ai. Nhiều đoạn đời của ng c một thời bị nhiều nh viết tiểu sử ng để trống (như sau vụ thất bại của X viết Nghệ tĩnh 1931 đi đu khng biết cho đến năm 1941 mới xuất hiện lại v về nước ). Phần ng, ng lại khng chịu viết hồi k hoặc chnh thức cng bố đầy đủ l lịch của mnh. Nếu c viết th ng lại khng k tn thật. Với bt danh Trần Dn Tin trong Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ Tịch , hnh ảnh m ng tự giới thiệu chỉ l một người cch mạng ry đy mai đ, khng c cuộc sống ring tư. Nhưng đ cũng chnh l muốn của ng. Trong cuốn sch nhỏ ny ng c khen ngợi ti của người hoạ sĩ Trung hoa vẽ rồng v cho rằng vẽ rồng giỏi l chỉ cho người xem trng thấy đầu cn đui th dng những cụm my che khuất đi. Thủ thuật ấy r rng ng đ sử dụng để tự hoạ. Ci cốt cch thanh thot mờ ảo ấy thật ra cũng đ tot ra từ chnh con người của ng: với khun mặt xương xuơng, dng người gầy, mới 50 tuổi đ để ru di, ng c vẻ xuất thế hơn rất nhiều so với một số lnh tụ cộng sản chu khc như Mao Trạch Đng chẳng hạn.

Hnh ảnh xuất hiện chnh thức của ng trước cng chng do vậy ngoi một lĩnh tụ cộng sản tầm cỡ quốc tế ti ba, cn l một hiền triết phương Đng. Nhưng đối với ng, khng phải chỉ c như vậy. Trong thời chống Php, c một dạo, mấy chữ cha gi dn tộc đ được bộ my tuyn truyền Việt Minh dng để tn vinh ng kh ồn o (như một cu ht: thi đua thi đua cha gi nhắn tin về ). Thật sự th hnh ảnh ny đ được chnh ng sử dụng để tự đề cao trong Những mẩu chuyện về đời Hồ Chủ Tịch do chnh ng viết (Nhn dn gọi Chủ tịch l Cha gi của dn tộc, v Hồ Chủ tịch l người con trung thnh nhất của Tổ quốc Việt Nam). Về sau c lẽ v thấy hơi qu lố, hnh ảnh ấy khng cn được nhắc lại, mấy chữ Bc Hồ được thay vo v giữ mi cho đến khi ng mất.

Trong tiếng Việt, chữ bc chỉ vai người anh của cha, dng để xưng với cc chu thiếu nhi th thch hợp. Nhưng sau ny, n lại trở thnh phổ biến để mọi người gọi theo. Theo nhiều người gần gũi ng cho biết th điều đ cũng do ng chỉ đạo: ai mới gặp ng m gọi ng bằng l anh hoặc đồng ch th bị ng chỉnh lại ngay (ti nghe ni trong những ngươi bị ng chỉnh c Trần Văn Giu v nh văn Nguyễn Huy Tưởng).

Cung cch ứng xử của ng thường được coi như tấm gương để ton Đảng, ton dn học tập, trong đ tc phong giản dị, cần kiệm, thn dn (lo chuyện tương c mắm muối cho dn) thường được đề cao nhiều nhất. Năm 1968, sau khi vo chiến khu, suốt 7 năm ở R, năm no đến 19 thng 5 (người ta cho l sinh nhật của ng), trong cc buổi lễ kỷ niệm ti đều được nghe khng biết bao lần những cu chuyện như vậy.

Chuyện đi gip ru. Bc Hồ đi gip ru th ai cũng biết. Bc đi một đi gip đến mn lẳn. Cậu bảo vệ đề nghị Bc thay nhiều lần nhưng Bc nhất định khng chịu. Cuối cng ni nỉ mi khng được, cậu đ phải ln lấy đi gip ấy đi đổi. Khi pht hiện, Bc khng vừa lng v nhất quyết bắt cậu bảo vệ đi lấy lại đi gip cũ.

Chuyện l giong gi bnh chưng của dn H nội. Mỗi năm khi gần Tết, mặc dầu bận trăm cng ngn việc, Bc vẫn điện thoại hỏi đồng ch Trần Duy Hưng, bấy giờ l b thư thnh ủy H nội, xem c lo đủ l giong để gi bnh chưng cho dn chưa.

Cn nhiều chuyện khc c nội dung tủn mủn, lẩm cẩm v bao cấp như vậy. Chưa kể đến những bi nhạc, bi thơ nơi khng cần phải m tả những chi tiết người ta đ tha hồ dng sự bay bổng của phạm tr mỹ học gọi l sự cao qu để đưa ng ln chn tầng my! Từ một người anh hng giải phng dn tộc, ng trở thnh một ng tin trong cc truyện thiếu nhi, một nguồn cảm hứng v tận để hnh thnh những bi tụng ca, v hơn nữa, cn l hnh tượng của người đi cứu độ chng sinh nữa. Sau 1975, ti thấy người ta đ dựng bn thờ của ng ngay giữa bng binh Si gn, khi hương nghi ngt. Ngy nay nhiều nơi vẫn cn giữ thi quen ny, khng phải chỉ với ring ng (nhiều liệt sĩ cộng sản đ thnh thần trong cc miễu, cc đền).

het TAP 1

-- lu ngu dot (vietnam_congsan@yahoo.com), April 22, 2004

Answers

Response to Huyền thoại Hồ Chí Minh -TAP1

CUỘC SỐNG RING TƯ Chuyện tnh i, vợ con của ng l điều được dư luận quan tm, nhưng sch bo của Đảng thường n trnh. Cả một đời v nước v non th mng chi đến những hệ luỵ nhn gian ấy! Nhưng điều ny hon ton khng đng ngay cả đối với ng: c lần ng đ cho rằng sai lầm lớn nhất đời ng l khng lấy vợ! Ni chơi thi nhưng thật sự trong thực tế, đ c nhiều chuyện kể cho biết ng c rất nhiều nhn tnh ở khắp nơi, từ Php, Nga, Trung quốc Kim Hạnh lc lm tổng bin tập bo Tuổi trẻ, v đăng ở trang nhất tin ni về bi thơ của ng (b danh L Thuỵ khi từ Lin x ng sang Trung quốc khoảng 1925) gửi người vợ Tu m bị cch chức v đuổi khỏi lng bo. Một nh nghin cứu Mỹ, khi truy tầm hồ sơ mật của Đệ tam quốc tế lưu trữ tại Moscou sau khi Lin x sụp đổ, đ tm thấy ti liệu cho biết khi đi dự một Đại hội Quốc tế cộng sản ở Nga, ng đ khai c vợ v người ấy chnh l đồng ch Nguyễn Thị Minh Khai chứ khng phải l ai khc!

Trong nước chuyện tnh của ng nhiều hơn v cũng nhiều tnh chất bi thảm hơn. Dư luận H nội rm ran từ lu chuyện ng ăn ở với một c tn Xun, c ny do mật vụ Trần Quốc Hon đưa về để phục vụ ng nhưng sau cho người giết đi để bịt tung tch, c đứa con trai được Vũ Kỳ, thư k ring của ng cứu thot, đem về nui. Gần đy nhn Đại hội 9 của Đảng (thng 4 năm 2001), cc hng thng tấn phương Ty đ ni đến kh nhiều chuyện năm 1941, khi về nước, ng đ quan hệ với một nữ cần vụ người dn tộc v sinh ra Nng Đức Mạnh, nay mới được bầu Tổng b thư Đảng.

Những chuyện tnh ni trn, hư thực ra sao chưa được chứng minh thật thuyết phục, nhưng xt về mặt đạo đức c nhn thật ra chẳng c g quan trọng lắm: cc lĩnh tụ cộng sản cũng l những con người, vợ con, ny nọ đủ cả, một số lại rất hoang tong trong ci khoản mục ny! Giả sử Hồ Ch Minh c như vậy đi nữa th cng lao chống thực dn của ng chẳng hề bị suy suyển. Nhưng do Đảng cộng sản Việt Nam khng chỉ muốn dừng lại với ci cng lao ấy m cn vượt ln thời gian tồn tại mun năm, nn hnh ảnh của Hồ Ch Minh phải được t vẽ sao cho thật l tưởng, thật phi thường.

V đ cũng chnh l chnh sch tạo thần tượng của guồng my. Người ta c thể vẫn sống một cuộc sống bnh thường, nhưng khi Đảng cần th ci bnh thường sẽ được thay vo bằng những việc lm, những sự tch thần thnh. Anh l người c tnh Đảng cao th anh phải biết tun phục: cứ việc sống bnh thường nhưng phải biết cố gắng đng cho trn ci vở kịch được tạo ra cho mnh. Chỉ v lợi ch cch mạng thi. Cng c nhiều tấm gương phi thường để những người bnh thường noi gương hy sinh th sự nghiệp của Đảng mới huy hong: cơ Đảng chẳng đỏ rực mu mu hay sao? Chnh v đ dựa trn ci l lẽ về chủ nghĩa anh hng cch mạng đ m Đảng đ tạo ra kh nhiều những truyền thuyết trong tất cả mọi lĩnh vực từ bộ đội, tnh bo đến nh bo, nh sư. Hồ Ch Minh cũng chỉ l một huyền thoại trong những huyền thoại do Đảng tạo ra, nhưng l huyền thoại của những huyền thoại cho nn phương php tạo dựng cũng phải hết sức đặc biệt.

Khng biết c khi no suy ngẫm lại những ci đ qua, ng cảm thấy những bất ổn trong những vở kịch do mnh tạo ra hay khng, nhưng từ bn ngoi, nhiều người đ thấy kh nhiều những bực bội, buồn phiền gy ra cho ng bởi chnh ci đm m binh cch mạng của ng. C nhiều chuyện khng vui vẻ lắm, nhưng chuyện ng bị cho ra ra suốt trong qung đời cn lại trước khi ng mất l đng ch nhất. Sau cải cch ruộng đất năm 1956 ở miền Bắc, do nhập từ Trung quốc, qu thất đức v sai lầm, ng đưa V Nguyn Gip, uy tn như cồn sau Điện Bin Phủ, ra thay mặt Đảng xin lỗi nhn dn, sau đ định sẽ ln thế chỗ Trương Chinh lm tổng b thư. Lc bấy giờ ở Lin x, Krushchev đang thắng thế với đường lối ho bnh, trong Đảng Việt Nam cũng c xu hướng ấy. Nhưng tnh hnh Việt Nam lại khng thuận lợi để pht triển. Do cường độ cuộc chiến tranh ở miền Nam đ ln cao, đường lối quyết liệt dng bạo lực để giải quyết chiến tranh thắng thế đ đưa cnh L-Duẩn/L Đức Thọ ln nắm quyền.

Về V Nguyn Gip th kết quả ai cũng nhn thấy: bị quy kẻ cầm đầu chủ nghĩa xt lại v bị tr dập suốt một thời gian di, đến khi L Duẫn chết mới thi.Cn về Hồ Ch Minh th dường như chẳng c g, nhưng thật sự cũng đ chịu số phận chung với tướng Gip. Bn ngoi th vẫn đi đy đi đ, chỉ đạo việc ny việc kia nhưng bn trong đ dần d bị c lập, chỉ giữ vai tr của một ngọn cờ tượng trưng, khng c ảnh hưởng g lắm tới những quyết định lớn. Theo một bi viết của Vũ Kỳ (đăng trn một số bo Văn nghệ Xun cch đy vi năm), cng lao của Hồ Ch Minh trong cuộc tổng tấn cng v nổi dậy 1968, vẻn vẹn chỉ c bi thơ Xun ny hơn hẳn mấy xun qua, Thắng lợi tin vui khắp mọi nh Sau khi ghi m bi thơ ny th ng được đưa đi nghỉ. Vũ Kỳ thuật rằng ng Hồ chỉ biết ngy giờ cuộc Tổng tấn cng v nổi dậy nổ ra qua Đi pht thanh nghe đựơc ở nơi ng được gửi đi nghỉ l Bắc Kinh cng với giọng đọc của ng, ra rả suốt ngy về bi văn vần ni trn. Nhiều người đ ni đến nhiều khuynh hướng đối nghịch nhau trong Đảng cộng sản Việt Nam thời chiến tranh; nhưng qua cu chuyện trn, ta thấy c hai xu hướng chnh trong suốt một thời gian di: L Duẩn/L Đức Thọ đối đầu với Hồ Ch Minh/ V Nguyn Gip.

D sao chế độ vẫn cần sự thing ling của ng để tạo ra sự thing ling cho chnh mnh nn ci chết của ng cũng đ được cnh L Duẩn/L Đức Thọ khai thc triệt để để xi một cch thoải mi. Ngy chết của ng l 2-9 v trng với ngy quốc khnh nn người ta dời lại 3-9-1969. Trong di chc cuối cng, ng muốn được hoả tng v đem tro rải xuống biển hoặc chn vo một vng đất no đ, người ta lại bỏ khng biết bao nhiều tiền bạc ra ướp xc v xy lăng nghn đời cho ng.

het TAP2

-- lu ngu dot (vietnam_congsan@yahoo.com), April 24, 2004.


Response to Huyền thoại Hồ Chí Minh -TAP1

NHỮNG LỰA CHỌN CHNH TRỊ Con người của Hồ Ch Minh được thần thnh ho chỉ nhằm mục đch thần thnh ho những lựa chọn chnh trị của ng cho Đảng cộng sản. Những chủ đề sau đy đ trở thnh kinh điển trong cc kho giảng dạy về tư tưởng của chế độ: từ thuở ấu thơ, Hồ Ch Minh đ ưu tư về tnh trạng n lệ của dn tộc, v thế đ quyết định bỏ xứ ra đi tm đường cứu nước; chu du khắp thế giới để tm hiểu v so snh, cuối cng ng đ nhận ra chủ nghĩa Mc-Lnin thần kỳ, khng những gip dn tộc ginh được độc lập m cn mở đường đi vo ci hạnh phc mun đời; Đảng cộng sản Việt Nam l lực lượng chnh trị duy nhất thực hiện được ci tất yếu ấy của lịch sử cho nn quyền lnh đạo của Đảng đối dn tộc sẽ l vĩnh viễn v tuyệt đối. Qua sự kiểm nghiệm của lịch sử hơn nửa thế kỷ đ qua, người ta thấy những xc tn trn đy nếu đng một phần nhỏ th sự cường điệu v phng đại lại l qu nhiều.

Th dụ như việc tm đường cứu nước. C lẽ khng cần tranh luận về ci giả định khởi đầu ny: Hồ Ch Minh l một trong rất nhiều những thanh nin yu nước vo lc bấy giờ. Nhưng từ đ cho rằng v yu nước m ngay từ đầu đ c định phải ra nước ngoi để tm giải php cứu nước th điều ny khng nhất định phải l tất yếu. Một người Php nghin cứu về Việt Nam l D. Hmery c tm ra được một tờ đơn của Hồ Ch Minh đề ngy 15-9-1911 ở Marseille k l Paul Tất Thnh gửi chnh phủ Php xin vo học trường Ecole coloniale (một loại trường tạo cng chức cho cc thuộc địa) v đ bị từ chối. Nh sử học ny cũng tm ra một số thư của ng cũng k l Paul Tất Thnh nhiều lần gửi về nước nhờ Khm sứ Trung kỳ hỏi thăm tin tức v chuyển tiền cho cha. Từ những ti liệu ny Bin nin tiểu sử Hồ Ch Minh (Chnh trị Quốc gia, H nội, 1993) c ghi lại pht hiện của Hmery người ta c thể bn luận nhiều chuyện, nhưng để đừng đi qu xa chng ta chỉ cần ghi nhận điều hiển nhin sau đy: định cứu nước của Hồ Ch Minh chưa chắc đ c ngay từ lc bỏ nước ra đi, định ấy c thể đ đến sau những dự tnh khc khng thnh (th dụ khng được chấp nhận vo học tại Ecole coloniale). Giả thiết ny chẳng hề hạ thấp tnh cảm yu nước của ng, nhưng tất nhin, như vậy th sẽ rất kh để tạo ra ci chủ l tưởng ho cuộc đời ng từ nhỏ cho đến lớn. Lm sao c thể cho l l tưởng ci hiện tượng Hồ Ch Minh tự gọi mnh l Paul Tất Thnh , xin đi học lm cng chức cho chnh quyền thực dn đồng thời nhờ cả chnh quyền thực dn ấy chuyển tiền từ nước ngoi về cho cha!

Ci lập luận cho rằng sau khi đ bn ba khắp nơi để nghin cứu tm hiểu, từ đ thấy chủ nghĩa Mc-Lnin tuyệt vời nn Hồ Ch Minh mới chọn lập luận ny cũng tỏ ra rất kh thuyết phục. Việc ng đi đy đ trn thế giới khng đủ để chứng minh được rằng ng đ thu đạt được tất cả những tinh hoa của nhn loại như đ được những người xưng tụng ng giả định. Khc với nhiều lĩnh tụ chu khc, chẳng hạn như Tn Dật Tin, Gandhi, ng khng hề c định đo su kiến thức của mnh qua cc trường Đại học. Thời gian ng trở lại nước Php hơi lu (1917-1923), nhưng cng việc của ng ở đy vẫn đi theo ci chiều hứơng nghing về phần thực hnh, quan hệ tiếp xc, viết bo, vận động Cc sch ng đọc ở đy chỉ l những loại phổ thng, khng c g chứng tỏ được chiều su cần thiết về tư duy để nghim chỉnh tiếp thu chủ nghĩa Mc. Ti đ viết ra nhiều lần nhận xt ny, nay khng sợ lặp lại để ni thm một lần nữa.

Những nh nh thức hệ cộng sản c thể rất tức giận v nhận xt ấy, nhưng tiếc thay, điều đ lại được chnh Hồ Ch Minh ni ra. Ai đ đọc cuốn sch mang tn Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Ch Tịch do chnh ng viết (dưới bt danh Trần Dn Tin) th sẽ thấy ngay. Xin dẫn một vi đoạn ng kể về Đại hội Tours cuối năm 1920 của Đảng X hội Php:

Người ta thảo luận rất si nổi () ng Nguyễn lắng nghe nhưng khng hiểu r lắm, v người ta thương nhắc đi nhắc lại những tiếng, những cu: chủ nghĩa tư bản, giai cấp v sản, bc lột, chủ nghĩa x hội, cch mạng, khng tưởng, khoa học, Saint-Simon, Fourrier, Marx, chủ nghĩa v chnh phủ, chủ nghĩa cải lương, sản xuất, luận đề, giải phng chủ nghĩa tập thể chủ nghĩa cộng sản, khch quan, chủ quan v.v

Khng hiểu r lắm, nhưng đến lc biểu quyết, gia nhập Đệ tam hoặc ở lại Đệ nhị Quốc tế th ng vẫn bỏ phiếu cho Đệ tam Quốc tế.

Rất ngạc nhin, R-dơ, lm tốc k của Đại hội hỏi ng Nguyễn:

Đồng ch! By giờ đồng ch hiểu tại sao ở Pa-ri, chng ti đ bn ci nhiều như thế rồi chứ?

Khng, chưa thật hiểu đu

Thế th sao đồng ch lại bỏ phiếu cho Đệ tam quốc tế?

Rất đơn giản. Ti khng hiểu chị ni thế no l chiến lược, chiến thuật v sản v nhiều điểm khc.Nhưng ti hiểu r một điều Đệ tam Quốc tế rất ch đến vấn đề giải phng thuộc địa. Đệ tam quốc tế ni sẽ gip đỡ cc dn tộc bị p bức ginh lại tự do v độc lập của họ. Cn Đệ nhị quốc tế khng hề nhắc đến vận mạng cc thuộc địa. V vậy ti đ bỏ phiếu tn thnh Đệ tam Quốc tế. Tự do cho đồng bo ti, độc lập cho Tổ quốc ti, đấy l tất cả những điều ti muốn; đấy l tất cả những điều ti hiểu. Đồng ch đồng với ti chứ?!.

R-dơ đồng , chị cười v ni:Đồng ch đ tiến bộ.

Những đoạn trch dẫn trn đy đ cho chng ta biết mấy điều quan trọng như sau:

Hồ Ch Minh chưa biết g về chủ nghĩa Mc với tư cch l một học thuyết triết học-chnh trị. Những khi niệm rất tầm thường trong bo ch c khuynh hướng thin tả như đấu tranh giai cấp, bc lột, sản xuất ng cn chưa hiểu r, ni g đến những tư biện về lao động tha ho, g trị thặng dư, sứ mệnh giải phng của giai cấp v sản?

Đối với chủ nghĩa Lnin ng c biết đến nhưng lại rất hời hợt. ng chưa đọc g về Lnin, ngoại trừ bi Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về cc vấn đề dn tộc v thuộc địa đăng trn tờ Lhumanit thng 7 năm 1920 trước Đại hội Tours vi thng. C đọc nhưng thật sự ng cũng chẳng hiểu bao nhiu, ngay cả cc khi niệm căn bản.

ng chọn lựa đi theo Lnin hon ton chỉ v, qua Đệ Tam Quốc tế, Lnin hứa gip đỡ cc dn tộc bị p bức ginh lại tự do v độc lập. Đ l một chọn lựa hon ton cảm tnh, vội vng, phiến diện: chủ nghĩa Lnin l một học thuyết ton diện về ch mạng v sản ở những nước chưa c chủ nghĩa tư bản pht triển, trong đ vấn đề giải phng cc thuộc địa chỉ l một bộ phận.

Với những thiếu st trầm trọng như vậy, lm sao c thể gọi được l nghim chỉnh thi độ chọn lựa ni trn của ng?

Tất nhin khng thể khng xt đến chuyện về sau, cng với thời gian hoạt động, ng đ tiếp cận l luận cch mạng ngy cng nhiều hơn. Nhưng d vậy đi nữa th cũng khng v thế m coi sự chọn lựa ấy l tuyệt đối đng, phải trung thnh để chuyển giao cho cc thế hệ mai sau. C rất nhiều l do:

Sau khi Lnin mất, chủ nghĩa Mc-Lnin đ dần d bị Stalin ho. Cch mạng v sản ở những nước tư bản pht triển thoi tro, chủ nghĩa x hội ở Lin x thực chất l chủ nghĩa tư bản nh nước, chủ nghĩa v sản quốc tế chỉ l ci bnh phong bảo vệ Lin x v sự bnh trường của chủ nghĩa dn tộc x viết.

Mục tiu xy dựng một x hội mc xt c nền kinh tế pht triển cho một x hội cng bằng v tư do l hon ton ảo tưởng. Cc nước lấy Lin x lm m hnh đều dẫm chn trong lạc hậu ngho nn, cn thể chế chnh trị th chỉ l sự nối di của chế độ phong kiến, độc ti. L vũ kh hiệu nghiệm trong lật đổ v cướp chnh quyền nhưng bất lực trong pht triển.

Sự lựa chọn đường đi của Hồ Ch Minh cho Việt Nam v vậy l chọn lựa bất ton: n c thể ginh được độc lập cho dn tộc qua cc hnh thức đấu tranh bạo lực, nhất l chiến tranh, nhưng đ thất bại ton diện trong xy dựng ho bnh. Điều ny đ được chứng thực rất hiển nhin qua hơn nửa thế kỷ thực hnh. Khng thể coi đ l ci cẩm nang thần kỳ để đưa nhn dn đến ci hạnh phc nghn năm. Cũng khng thể ni bừa rằng ta phải đi theo con đường x hội chủ nghĩa v nhn dn ta đ chọn . Nhn dn ta chẳng biết g về chủ nghĩa ny chủ nghĩa nọ để chọn. Rất nhiều người chỉ đặt lng tin vo Bc Hồ nhưng sự chọn lựa của Bc Hồ lại chẳng c g gọi được l khun vng thước ngọc cả.

Nhn lại mọi việc đ xảy một cch bnh tm, chng ta thấy sự chọn lựa của Hồ Ch Minh đ bị quy định bởi ci tạng văn ho sau đy của ng:

Hồ Ch Minh l một người rất thực tế. Thc đẩy bởi vấn đề bức xc của đất nước l độc lập, ng nhận thấy sự hứa hẹn của Đệ Tam quốc tế l r rệt v rất triệt để, khc hẳn với những thế lực khc (Mỹ, Nhật), nn đ chấp nhận. Đối với ng chủ nghĩa Lnin thực tế lc bấy giờ đồng nghĩa với giải phng dn tộc l vấn đề quan trọng nhất của Việt Nam. Ci tạng thực tế ấy sau ny đ biểu hiện trong việc lnh đạo của ng đối với mọi cng việc: ni năng, hnh động, bao giờ cũng cố trnh những ci cao xa, trừu tượng.

ng cũng lại l một người nhiều tnh cảm v l tưởng. Đọc Lnin, thy gi đng ưu tư của mnh, ng đ khc ln v vui sướng v tin ngay. Sau ny tm hiểu thm thấy chủ nghĩa cộng sản hứa hẹn chấm dứt những khốn khổ của những người lao động bị p bức ng cng tin hơn. Kht vọng độc lập cho dn tộc của ng cũng gắn liền với mong mỏi đấu tranh cho một x hội cng bằng, nhn đạo. Cũng chnh v vậy m c thực tế của ng khng trở thnh c thực dụng tầm thường. Ong chọn Lnin v con đường giải phng đất nước m cn v nhu cầu c một người thầy, người cha tinh thần theo kiểu phương Đng để thờ phụng, tn knh

Tất cả những những thuộc tnh trn đy đều đ biểu hiện trong sự chọn lựa ni trn với những ưu v những nhược điểm của n. Những người thần phục ng chỉ ni đến những ci ưu nhưng khng hề dm ni đến những ci nhược quan trọng của ng sau đy: 1) qu vội vng, khng suy xt cẩn thận, ci tr khng theo kịp ci tm 2) trung thnh m qung với sự chọn lựa ban đầu, khng học được tinh thần phản tỉnh để can đảm nhn lại ton diện con đường đ đi.

Những ci ưu của ng đ bộc lộ trong thời hoạt động b mật, khi cn phải sống trong dn v phải nhờ dn che chở. Tnh chất trong sạch l tưởng, biết hy sinh v nghĩa lớn của những người cộng sản theo con đường của ng hon ton khng phải chỉ l chuyện tuyn truyền. Cũng nhờ thi độ ấy m Đảng đ được đa số nng dn ủng hộ, gp sinh mạng v ti sản cho cuộc tranh đấu chung. Việc chiến thắng nhiều đế quốc hng mạnh đ từng đến thống trị Việt Nam khng đơn thuần chỉ l vấn đề thủ đoạn, chiến thuật. Trn nhiều mặt, Đảng cộng sản hơn hẳn những lực lượng chnh trị yu nước khc. Trong thời kỳ bị lệ thuộc, người dn c nhn vo ng như kẻ cứu độ th cũng khng c g đng ngạc nhin.

Những nhược điểm của sự chọn lựa của ng đ bộc lộ thật r rệt trong thời xy dựng ho bnh. Đấu tố, cải cch: ph hoại đến tận nền tảng đạo l dn tc. Hợp tc ho: phản bội nng dn về ruộng đất. Chỉnh huấn: bơm mu đen vo cơ thể Đảng. Trấn p, ch đạp tr thức văn nghệ sĩ: phản bội lời hứa về tự do văn ho. Khoc lc về ci gọi l dn chủ gấp triệu lần, nhưng lại đ đầu cưỡi cổ nhn dn một cch rất tự nhin như những cuờng ho. Lm mất hon ton động lực về pht triển kinh tế qua chủ trương nh nước ho ton bộ hoạt động sản xuất. Ni chung: giam hm dn tộc trong ci ao t chuyền quyền độc đon, lạc hậu ngho nn.

Những sai lầm trn đy khng phải l những tồn tại hoặc những khuyết điểm như Đảng đ giải thch. Chng nằm ngay trong sự chọn lựa của Hồ Ch Minh hợp nhất qu vội vng giữa hai vấn đề hon ton khc nhau về bản chất: giải phng dn tộc v cch mạng x hội. Chn gip lốp m đi vo vũ trụ. Một bn l gip lốp, một bn l vũ trụ; với gip lốp th khng thể đi vo vũ trụ được, nhưng ta cứ thừa thắng xốc tới, v vậy m bao nhiu điều tn tệ đ xảy ra. Ci thức hệ mcxit-lnint m Hồ Ch Minh ghp vo chủ nghĩa dn tộc của ng (từ chủ nghĩa yu nước đến chủ nghĩa x hội) đ bộc lộ hết thực chất khng tưởng v bất lực của n. Trung thnh m qung, căn cứ vo đ buộc thực tế phải uốn theo, Đảng cộng sản Việt Nam đ biến sự chọn lựa của Hồ Ch Minh thnh vật cản đường cho sự pht triển tự nhin của đất nước.

het TAP3



-- lu ngu dot (vietnam_congsan@yahoo.com), April 24, 2004.


Response to Huyền thoại Hồ Chí Minh -TAP1

TƯ TƯỞNG HỒ CH MINH Sự thất bại của m hnh lnint về pht triển cho những nước ngho nn, lạc hậu l qu r rng. Do sự thc p của hng loạt những nhn tố trong v ngoi nước, nhất l sự sụp đổ của Lin x v Đng Au, Đảng cộng sản Việt Nam phải chấp nhận điều chỉnh đường đi, chuyển nền kinh tế bao cấp, mệnh lệnh hẳn sang kinh tế thị trường, mở cửa lm ăn với th giới tư bản. Khi niệm tư tưởng Hồ Ch Minh đ ra đời trong tnh hnh đ như một thch ứng. Nhưng xt kỹ th đy khng phải l sng kiến hay ho g lắm. Hồi Hồ Ch Minh cn sống, ng đ trả lời nhiều người rằng ng khng c tư tưởng g cả. Nếu c một người xứng đng ở chu ny th đ chnh l Mao trạch Đng (chnh v vậy m Điều lệ Đảng Đại hội II đ ghi: chủ nghĩa Mc-Lnin, tư tưởng Mao trạch Đng, phong cch Hồ Ch Minh). Đối với ng, khi chọn chủ nghĩa Lnin rồi, đ đ l tất cả, l ci cẩm nang thần kỳ c thể giải quyết được mọi chuyện trn đời, chẳng cần phải nhọc cng tm kiếm lm g nữa. Ni do ng khim tốn c lẽ chỉ một phần, chnh yếu l do c c thực tế, ng biết rằng mnh khng thể no nắm tc mnh để tự đưa ln cao được. Gn cho ng điều ng khng c v khng muốn c, những đệ tử của ng chỉ lm ci cng việc lợi dụng như họ đ từng bất chấp di chc của ng khi cho ướp xc v xy lăng cho ng.

Sự lợi dụng đ cũng khng phải l đắc sch lắm. N chẳng c tc dụng lm cho chủ nghĩa Mc-Lnin được pht triển hay bổ sung thm. Đ chỉ l một bước li thức hệ đi cng với bước li về kinh tế, hon ton chỉ c nghĩa thực dụng: phải tm cch lm dịu đi những gio điều đ bị thời gian chứng minh l khng tưởng, bất lực, sắt mu m ai cũng biết như cng hữu về tư liệu sản xuất, chủ nghĩa tập thể, đấu tranh giai cấp, chuyn chnh v sản, quốc tế v sản v.v V trong khi n trnh bớt những khi niệm đ mất gi ấy th một số thuộc tnh khc đ được nhấn mạnh hơn, ồn o hơn: no l yu nước, truyền thống, độc lập, tự chủ, no l nhn i, thn dn, ho hợp ton l những sản phẩm phương Đng v nội địa mềm mại, dịu dng khng c g l ngoại lai, khắc nghiệt cả. Ci thủ đoạn thao tc l sự ở đy cũng qu r rng: trong hai thnh phần được Hồ Ch Minh kết hợp lại trong sự chọn lựa của mnh chủ nghĩa dn tộc v chủ nghĩa quốc tế v sản th thnh phần thứ nhất đ được đưa ln hng chnh diện để lm lu mờ bớt thnh phần thứ hai đi.

Những người c hướng cải cch trong Đảng đ nhận ra thủ đoạn ny. Họ đ chỉ ra được ci mưu tnh thực sự của những nh thức hệ chnh thống: miệng ni Hồ Ch Minh nhưng hnh động vẫn khng khc g Stalin v Mao Trạch Đng, chuyn chế, khắc nghiệt, giả dối, xảo quyệt. Sự chỉ trch khng phải l v căn cứ: Đảng chỉ dng Hồ Ch Minh như ci bung xung chứ chẳng c thật lng g cả. Theo những người cải cch th thật lng l phải thay đổi triệt để phương thức lnh đạo của Đảng: phải từ bỏ đường lối nửa vời, khập khiễng, từ bỏ hẳn chuyn chnh v sản v thực hiện dn chủ cho tương xứng với chnh sch mở cửa v kinh tế thị trường. Chỉ với đường lối cải cch triệt để ấy, Đảng mới tạo ra những điều kiện tch cực để khắc phục những ruỗng nt nội tại, thc đẩy đất nước pht triển nhanh chng. Cũng theo những người cải cch th sự thay đổi ấy khng nằm ở đu khc ngoi tư tưởng Hồ Ch Minh đch thực. Trong hnh dung của họ, thực chất của Hồ Ch Minh l phi-Stalin v phi-Mao một Hồ Ch Minh nhn đạo dn chủ!

D cho c ủng hộ cải cch, chng ta thật kh lng m tm được sự khch quan trong cch lập luận trn đy: nếu Hồ Ch Minh đối với những nh thức hệ chnh thống chỉ l một hnh ảnh giả th đối với những người cải cch, Hồ Ch Minh cũng khng thật l bao nhiu. Sự khc nhau giữa hai quan điểm chỉ l sự khc nhau về cch khai thc hai kha cạnh trong sự chọn lựa của Hồ Ch Minh: một bn nghing về phần quốc tế v v sản, một bn lại nghing về phần quốc nội v dn tộc; một bn nghing về phần chuyn chnh v sản th bn kia lại muốn loại bỏ n. Cả hai đều lm biến dạng đi một Hồ Ch Minh đch thực: một người Việt Nam yu nước, nhưng cũng l một người Việt Nam yu nước theo phương thức của Lnin, một người đ c đem lại cho đất nước sự tự chủ v thống nhất nhưng cũng lại l một người đ cho du nhập vo đất nước một học thuyết ngoại lai m tc hại của n cn ko di cho đến ngy nay chưa gỡ bỏ được.

C thể cho rằng lập luận của những người cải cch chỉ l một cch trnh by mang tnh chất kỹ thuật tranh đấu trong hon cảnh khng c tự do tư tưởng, v nếu như vậy th c lẽ sẽ khng cần bn luận thm. Nhưng nếu trong chng ta c ai thnh thật tin rằng với chủ trương ấy, đất nước sẽ bước vo được một chế độ dn chủ hiểu theo nghĩa hiện đại th chắc chắn sẽ c khng t người ln tiếng by tỏ sự nghi ngờ: giả sử như c gạt đi hết tất cả những phần ngoại lai, ảo tưởng của Hồ Ch Minh về con đường tiến ln chủ nghĩa x hội theo kiểu Lnin, th Hồ Ch Minh vẫn khng thể l ngọn cờ dn chủ được.

kiến ny thật đng suy nghĩ. Mặc d Hồ Ch Minh c ni nhiều đến dn chủ, nhưng quan niệm của ng vẫn rất xa lạ với ci nội dung m Thời Hiện Đại đ sản sinh ra n, đặc biệt l ci tnh chất giao ước trần tục của sự phn chia v kiểm sot quyền lực, căn cứ vo đ tổ chức v quản l đời sống cng cộng. Ong khng biết g đến tnh chất độc lập của x hội cng dn đối với nh nước, v ng cũng khng hiểu tnh chất quyết định lm nn nh nước hiện đại l nh nước phi thin mệnh, nh nước sinh ra từ php luật v tồn tại bằng php luật. Quan niệm của ng về mối tương quan giữa nh nước v nhn dn vẫn l quan niệm của Nho gio l tưởng; ci loại nhn dn m ng yu mến vẫn chỉ l loại xch tử cần phải được dạy dỗ về luật trời v php nước đồng thời lại phải biết lo cho họ về những chuyện tương c mắm muối để sống trong yn ổn; cn nh nước theo quan niệm của ng vẫn chỉ l thứ nh nước của những người hiền, những bậc minh qun kiểu vua Nghiu vua Thuấn đời xưa. Những g ng ni về php chế x hội chủ nghĩa hoặc cn bộ l đầy tớ của nhn dn cũng đều dựa trn cơ sở ấy. Chng chỉ l những định tốt của những đấng, những bậc bề trn.

Sở dĩ ng chọn chủ nghĩa Lnin một cch vội v v v điều kiện như ta đ biết c lẽ l do ng đ trực gic được tnh chất bn trn của cch mạng v sản lnint trong việc lm lại nước Nga với những tn dư nặng nề của thời trung cổ. L người dn chủ, hiểu r học thuyết Mc, nhưng tnh thế đ buộc Lnin lm ngược lại tất cả nhưng g m Mc đ hnh dung ra cho x hội tương lai: thay v để cho giai cấp v sản tự mnh trở thnh nh nước như trong Cng x Paris 1871 th nh nước x viết lại phải đảm đương cng việc gio dục v tổ chức lại ci giai cấp v sản đ tan tc v mất hết tnh chất tiền phong sau cch mạng v nội chiến. Dự định khởi đầu l một lĩnh tụ dn chủ v sản vượt xa nền dn chủ tư sản hng triệu lần, cuối cng, Lnin thừa nhận đ phải theo gương của một ng vua của thế kỷ 18 Pierre Đại Đế cng khai dng độc ti để chống lại d man, lạc hậu.

Cảm nhận của Lnin về sự khng ăn khớp giữa chủ nghĩa Mc hậu hiện đại v nước Nga tiền hiện đại, Hồ Ch Minh hon ton khng hề biết đến, ng chỉ thấy trong những hnh động độc ti của Lnin trch nhiệm tự nhin của những minh qun thời trước, nay được hiện đại ho qua khi niệm chuyn chnh v sản của Đảng cộng sản: đ l một nền chuyn chế nhn đức v cch mạng, một nền chuyn chnh v nhn dn chứ khng phải l ci g khc. Ci lgch của vấn đề ở đy vẫn l ci lng tốt từ trn ban xuống. Muốn đựơc giải phng, muốn c quyền lực, nhn dn phải hết lng đi theo Đảng. Đại biểu cho quyền lợi lu di của nhn dn, Đảng được php lm tất cả để tạo dựng nn cuộc đời mới cho họ. Sự chuyn chnh của Đảng l sự chuyn chnh của đm đng, của chnh nghĩa, của khoa học, của chn l, của cch mạng. V vậy phải tập trung quyền lực vo Đảng một cch tuyệt đối v vĩnh viễn, khng chia với bất ai, khng nhn nhượng với ai một mẩu xc tn no về chn l, ai c đi ngược lại th chỉ l những l lẽ của bọn th địch với nhn dn cần phải thẳng tay trừng trị.

Với một quan niệm về quyền lực sắt thp như vậy, Lnin đ dọn đường cho Stalin vắt cạn sức lực của người dn để nhanh chng đưa nước Nga vo con đường cng nghiệp ho, cn Hồ Ch Minh cng với Đảng cộng sản đ tch tụ được những hy sinh v hạn của nhn dn để đnh bại nhiều thế lực xm lược hung hn, ginh lại độc lập thống nhất cho Việt Nam. Nhưng cn về dn chủ, cng với bao nhiu thứ khc nữa m cc Đảng cộng sản đ hứa sẽ đem lại cho nhn dn trước đy như bnh đẳng, tự do, hạnh phc v.v tất cả đều vẫn chỉ l những lời hứa, v tệ hơn nữa, về sau ny đ biến thnh những lời dối tr đơn thuần. Chuyn chnh v sản, chuyn chnh nhn dn by giờ đ trở thnh chuyn chnh với giai cấp v sản, chuyn chnh với nhn dn. Hiện tượng suy thoi ny, vo cuối đời mnh Lnin đ mơ hồ nhận ra như một bi kịch, nhưng ở Hồ Ch Minh, mọi việc dường như đ m xui như vn đ đng thuyền, cứ thế lướt sng m đi, từ by giờ cho đến cả mun đời con chu mai sau!

BI HỌC CỦA NGƯỜI ANH HNG

Gần một thế kỷ đ qua, cng với những biến chuyển lớn lao trn thế giới v đất nước, hnh ảnh Hồ Ch Minh đối với dn tộc Việt Nam đ khng cn như xưa nữa. Tnh chất l tưởng, cao vời m Đảng cộng sản đ cố sức t vẽ cho một Hồ Ch Minh thần thnh đ khng chống đỡ nổi cho những sự việc tầm thường, sai lầm của một Hồ Ch Minh thực tế: cng cố thần thnh ho ng bao nhiu lại cng gy ra tc dụng ngược lại bấy nhiu. Thoả đng nhất l nhn ng với những g ng c, một cch hiện thực.

Mặc d tn tuổi của Hồ Ch Minh gắn liền với những g lm nn ci gọi l Cộng ho x hội chủ nghĩa Việt Nam ngy nay, thiết nghĩ khng nn đồng ho tn ng với ton bộ chế độ. Thế giới đ c những kinh nghiệm tương tự. K. Marx khng phải l khng c lin quan đến ci thực thể gọi l chủ nghĩa x hội ở Lin x, nhưng đổ mọi sai lầm của Lin x ln đầu K. Marx l hon ton khng đng. Mối quan hệ giữa Lnin v Stalin cũng c những điểm cần phn tch theo chiều hướng đ. Trường hợp Hồ Ch Minh đối với chế độ chnh trị hiện tại ở Việt Nam c đặc biệt hơn nhưng cũng cần biết rằng hnh ảnh của ng đ bị chế độ t vẽ bằng mọi cch để huyễn hoặc quần chng.

Cũng đừng qun rằng những g lm nn đặc trưng của Hồ Ch Minh l vai tr của ng trong thời kỳ chống ngoại xm, một giai đoạn lịch sử rất đặc biệt của thế kỷ 20, giai đoạn m việc đấu tranh ginh độc lập khng thể tch rời việc chọn lựa một thức hệ. Cần ch ghi nhận đặc biệt ny: trong khi vấn đề độc lập l qu r rng về nghĩa th vấn đề thức hệ trong thời hiện đại lại chứa đầy cạm bẫy v phức tạp. Những ci hay ci dở khng phải lc no cũng hiển hiện ngay từ đầu. Những g tạm thời chưa được chấp nhận chưa hẳn đ sai, những g mang đến thắng lợi chưa hẳn đ l đng. Hơn nữa, sự sai/ đng cũng khng phải lc no cũng như nhau: đng lc ny c thể sai lc khc; xem tất cả sự sai/ đng một cch trừu tượng, bất dịch rồi căn cứ vo đ để tng bốc qu trớn hoặc kết n nghiệt ng một lần l xong l qu đơn giản. Thi độ ấy khng thch hợp cho những tiếp cận khch quan về lịch sử.

Nhn tổng thể về thế kỷ 20, ti cho rằng Hồ Ch Minh l một anh hng lớn của Việt Nam trong thời kỳ chống cc thế lực thực dn. Những g m thế giới biết đến Việt Nam một cch tch cực cho đến nay vẫn l sự kiện Hồ Ch Minh đnh bại cc thế lực xm lược hiện đại, ginh được độc lập cho dn tộc. Thiết tưởng d chnh kiến v tnh cảm c khc nhau như thế no đi nữa người ta cũng khng thể phủ nhận được tnh chất hiển nhin của cc sự kiện ấy. C thể với nhiều người ở những nơi no đ, ci chuyện đnh nhau ginh độc lập ấy thật sự chẳng c g quan trọng lắm đối với cuộc sống, nhưng đối với đng đảo những người Việt Nam, từ xưa cho đến nay, điều đ lại l một trong nhiều l do để sống, khng thể coi như khng c.

Thời trai trẻ, ti qu trọng Hồ Ch Minh l do ng đ t đậm ci tnh cảm tự nhin đ trong ti để ti biết trch nhiệm với đất nước. Nhưng cũng chnh v tnh cảm v trch nhiệm ấy m khi tc đ bạc rồi, ti khng cn c thể m qung tin vo ng nữa. Hồ Ch Minh chỉ l một nhn vật của lịch sử, cn đất nước l chuyện của mun đời: khng thể cột chặt vận mệnh đất nước vo sự chọn lựa bất ton của một con người, d đ l một anh hng. Tốt nhất vẫn l ghi nhận tất cả những chuyện đng sai của ng một cch bnh thản, hy vọng chỉ c như thế mới rt ra được những bi học hữu ch cho những thế hệ đi sau.

Đối với ti, sự chọn lựa thức hệ cho đất nước của Hồ Ch Minh l bi học đng suy ngẫm hơn cả. Tất cả đều l những định tốt đẹp nhưng tất cả đều thiếu ci chiều su của sự phản tỉnh triết học. L sự chọn lựa vội vng từ đầu v cũng l sự trung thnh m qung về sau. Lầm lũi đi theo ng, giắt theo mnh ci gi hnh trang của những định tốt đẹp ấy, khng biết thường xuyn quay đầu nhn lại, khng c g bảo đảm để chng ta khng vấp lại những sai lầm của ng đẩy ci đm đng nhn dn m minh muốn đưa ln thin đng xuống chn tầng địa ngục! Nhất l những định tự cho l duy nhất đng đắn, cần được bảo vệ quyết liệt bằng một định chế quyền lực cũng tự cho l duy nhất đng đắn.

Ti nghĩ rằng bi học ấy khng chỉ đng suy ngẫm cho những người xưng tụng ng m cn cho cả những người chống ng nữa.

Lữ Phương

-- lu ngu dot (vietnam_congsan@yahoo.com), April 24, 2004.


Moderation questions? read the FAQ